عباس قديانى
123
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
بكشت . خرابى و آشفتگى اوضاع ايران به محمود افغان اجازه داد تا به لشكركشى به ايران جسارت ورزد . وى در سال 1132 به قصد گرفتن پايتخت از راه سيستان خود را به كرمان رسانيد و آن شهر را گرفت لكن در آنجا به دست لطفعلى خان والى فارس كه برادرزاده فتحعلى خان وزير اعظم بود شكست سختى خورده و به قندهار گريخت ولى در 1134 با بيست هزار افغانى از طريق سيستان و كرمان به اصفهان لشكر كشيد . در بين راه دوازده هزار سوار عرب تحت فرمان سيد عبد الله مشعشع والى خوزستان به سپاهيان ايران ملحق شدند و در 1134 نزديك دهكدهء گلونآباد در شرق اصفهان جنگ ميان دو سپاه درگرفت ، ايرانيان شكست خوردند و محاصرهء اصفهان توسط افغان آغاز شد و هفت ماه طول كشيد . براى دفع محاصره محمود افغان ، ملك محمود سيستانى با ده هزار مرد براى استخلاص اصفهان نزديك گشت ولى محمود افغان او را فريب داد و به حكمرانى مستقل خراسان اميدوارش كرد و از آن كار منصرفش نمود . در بهار همان سال طهماسب ميرزا سومين فرزند شاه به قزوين گريخت و شاه سلطان حسين چارهاى نديد كه تاج و تخت خود را تسليم محمود افغان نمايد . محمود در چهاردهم ماه 1135 به اصفهان آمد و در چهلستون بهجاى شاه سلطان حسين به تخت سلطنت ايران نشست و در آن وقت 23 سال بيشتر نداشت . وى حملاتى به مراكز ايران از جمله كاشان ، قم ، قزوين ، گلپايگان و غيره نمود . در قزوين بسيارى از دهكدهها عليه افغانها سر به شورش برداشتند تا اينكه محمود را متوحش ساختند . قيام مداوم ايرانيان بر ضد محمود ، او را چنان درنده ساخت كه كار وى را به جنون كشانيد و قتل عامهاى وحشتناكى را در تاريخ ايران انجام داد . در سال 1137 ، اشرف پسر عموى محمود كه پدرش مير عبد الله به دست او كشته شده بود از تنفر مردم نسبت به وى استفاده كرده او را به انتقام پدر خود بكشت و بهجاى وى پادشاه ايران شد . اقبال منوچهر اقبال فرزند ميرزا ابو تراب مقبل السلطنه خراسانى در دهم مهرماه 1288 در كاشمر خراسان متولد شد . تحصيلات ابتدايى را در مشهد به اتمام رساند و سپس به تهران آمد و در مدرسه دار الفنون ادامهء تحصيل داد و ديپلم گرفت . در سال 1306 ه . ش . براى ادامه تحصيل به اروپا رفت و رشته پزشكى را انتخاب كرد . در سال 1313 ه . ش . به ايران بازگشت و در مشاغل پزشكى به فعاليت پرداخت . آنگاه در سال 1321 ه . ش . با تلاش برادر بزرگترش على اقبال كه نماينده مجلس و از دوستان قوام بود ، به معاونت وزارت بهدارى رسيد . در سال 1324 ه . ش . در كابينه احمد قوام وزير بهدارى شد و آنگاه در كابينههاى ساعد ، هژير ، منصور و رزمآرا در پستهاى ديگرى از جمله فرهنگ ، بهدارى و راه به وزارت رسيد . پس از كنار گذاردن حسين علاء ، منوچهر اقبال در 15 فروردين 1336 از طرف محمد رضا پهلوى مأمور تشكيل كابينه شد . با انتصاب منوچهر اقبال به رياست دولت ، ديكتاتورى محمد رضا پهلوى رسما شروع شد و اقبال در استقرار و تحكيم اين ديكتاتورى سهم قابل ملاحظهاى ايفا كرد . اقبال كابينه خود را در بيست فروردين به محمد رضا معرفى كرد . از عمدهترين وقايع زمان صدارت اقبال مىتوان به تشكيل كنگرهاى جهت اصلاح بعضى از اصول قانون اساسى ، تشكيل احزاب سياسى در كشور ، تأسيس بانك مركزى ، تأسيس سازمان اطلاعات و امنيت كشور ( ساواك ) ، تأسيس سازمان بازرسى